Evangelina, 103 anos, e unha memoria prodixiosa

30 Ago

Evangelina (1)

É unha das persoas con máis anos do Concello de Rianxo. Igual ata é a que máis, pero iso non o sabemos ao 100%. O que si, para os anos que ten, está estupenda. De feito, non fago máis que repetirlle que coñezo xente de setenta e pico anos que está peor ca ela. Ela, Evangelina Frieiro Varela, rise e dime que foi unha lástima que non a collese cunha roupa mellor, para disimularlle as engurras da gorxa. Vamos, que xa que lle saco as fotos, que saia o mellor posible.

E aínda que na gorxa os sucos da pel si deixan ver que Evangelina ten os seus anos, na cara ten unha pel estupenda. Sen cremas nin nada. De feito, a miña presenza para a entrevista cóllea de sorpresa, xa que aparezo sen avisar. Nun momento dado, cando apreto o botón da cámara, solta “Estou peluda, non?”. Ao que a filla, Amparito, replica que poucas á súa idade teñen un pelo tan forte coma o dela. “Vaime retratar como unha momia“, insiste, ao tempo que se preocupa por non saír cos ollos pechados.

Cando lle digo que é unha das persoas con máis anos de Rianxo dime, como quen non quere a cousa: “Si? Son eu? Bueno. Non sei”. De feito, cando a entrevistei tiña 102 anos e comentábame que aínda lle faltaban uns meses para cumprir os 103. E como quen non quere a cousa, xa está neles 🙂

Evangelina (2)

Ten unha memoria prodixiosa. Cando lle pregunto que cando naceu, con esa dúbida propia dos galegos e certa idade, respóstame que “Eu teño pensado que o 23 de febreiro”. Ese mesmo día, casualmente, creábase tamén o Racing de Santander e unha semaniña antes, Tomas Alva Edison presenta en Nova York a primeira película combinada cun fonógrafo, xa que daquela o cine era mudo. É o ano 1913: en España está como rei Alfonso XIII (bisavó do actual monarca) e en Australia todo está listo para comezara construír a súa capital, Canberra.

Evangelina leva vivido moito. Pero sobre todo pasou por “épocas de miseria, como hai agora”. Casou tarde para o que era habitual daquela, con 27 anos. O home tiña 33. Mercaron unha casiña en Fincheira, pouco despois de que morrera o seu inquilino, o enterrador. Era unha vivenda das típicas de Rianxo, estreitiña, “onde para pasar un tiña que apartarse o outro. Aos cinco anos de casar, xa tiñamos a nosa casiña. Pero aos pouquiños, a afurrichar, a afurrichar. Aforrar o máis que se puidera. Comíamos pero do máis baratiño”.

Vivimos nunha comunidade de loitadores e a historia de Evangelina non fai máis que probalo. O home era mariñeiro, tiña un bote de remos, que mercou de segunda man, mentras ela ía ao xornal. “Nas leiras a sachar, arrendar, a gabear,… había que facer todo sacho, que agora xa vai todo coas máquinas”, explica.

Pregúntolle se tamén ía ao monte e dime que si: “Se me chamaban, eu o que quería era traer cartiños. E á leña para o forno de pan da Pireta, e para a casa. Levábaa á cabeza, todo á cabeza, en feixes. Para o forno de pan da Pireta”.

O peor de todo é que daquela non había horario. “Non había reloxo na man”, insísteme. Polo que o traballo era de sol a sol: “Cando nacía o sol xa había que estar na leira. E cando se metía, aínda tiñas que estar. Se andaba por alí o dono, aínda que marchase o sol, había que estar un pouco, traballando. Non se podía marchar”.

Evangelina (3)

A súa filla, Amparito, comenta que lle doía vela traballando tan duro, así que cando puido, sacouna de andar ao xornal. Debía ter uns 59 anos. Iso si, como indica a filla, despois adicábase á horta da casa, pois sempre foi moi traballadora. Non parou ata os 99 anos: “Aínda hai tres anos que facía as súas cousas: collía os allos, as cebolas, sachábas, apañaba a herba… ata que puido e lle gustou, fíxoo”.

Evangelina lembra tamén as vivencias da guerra, cando “aínda estaba solteira”. Di que “viñan polas portas e dicían, “fuera, fuera, a la calle, a la calle”. E despois: “Cara al sol, con la camisa nueva…”, a cantar” nas manifestacións que se facían en Rianxo. “Que gañas habería de cantar tendo aos meus irmáns na guerra?”, conclúe.

Ao pouco de rematar a guerra comenta que “se pasou máis fame ca fartura”. Daquela era moi habitual que os nenos tivesen o chamado “aire”. Moitas veces dicíase que era porque durmían cos gatos e collían esa enfermidade. “Eu levei a unha sobriña e á miña Carmen, enfermas, ao Corpus Santo a Padrón, a pasar o aire. Estaban flaquiñas, Dios mío”, rememora. O aire, non era outra cousa que a falta de comida e os tempos difíciles que tiveron que pasar.

Evangelina (4)

Evangelina non deixa de sorprenderme. A súa cabeza, a pesar de albergar recordos de máis dun século, funciona á perfección. Quero saber cantos netos e bisnetos ten e non falla. “Netos creo que son 8. E bisnetos me parece que son 10”. Pregúntalle a Amparito e despois de botar contas, o dato é exacto.

Fálame tamén dos irmáns vivos. Foron 13, pero agora quedan Avelina (que reside en Palma de Mallorca e ten 94 anos), Martín (que ten uns 90 anos) e Amparo (que anda polos 88). Así que non podo máis que dicirlle que a familia é de boa raza, porque todos son lonxevos. Ela, de momento, a que máis.

Non obstante, nun par de momentos durante a conversa dime que prefire irse. A pesar de que eu a vexo estupenda, murmura “que fago eu aquí? A cabeciña agora vóame e non oio nada, as pernas teño que fregalas porque me teñen un formigón, os riles xa me doen ao andar un pouco…”. E finaliza cunha frase moi galega: “Que lle queres ló?”.

Volvo comentarlle que estou abraiado coa súa memoria, en que para os anos que ten non está encamada, pero insiste: “Eu só estou esperando que me leven. Non teño máis ca pel pegado aos ósos. Que fago neste mundo?“. Supoño que ao final os anos si pesan. E así como hai xente que quere loitar contra o tempo e á que lle gustaría vivir eternamente, os galegos sempre sentimos moi de preto a vida e a morte como parte dun ciclo natural.

Evangelina (5)

Advertisements

3 Respostas to “Evangelina, 103 anos, e unha memoria prodixiosa”

  1. Martin Rial Beltran 09/15/2015 ás 18:27 #

    Vieja , como eu che chamo cariñosamente ,moitos vicos do teu neto Martin.

  2. Gualdino sa 02/23/2016 ás 16:12 #

    Parabens Senhora Ermelinda! Que continue a viver cheia de alegria e que a Virgem de Guadalupe a acompanhe noseu dia a dia.Felicidades.

  3. rosario diaz 06/05/2016 ás 14:08 #

    enhorabuena evangelina,me alegro saber que en mi pueblo ,asi lo considero,hay personas tan longenvas,pero tan vitales,mi enhorabuena mas cordial,a pesar de que no tengo el gusto de conocerte.Sludos

Deixar unha resposta

introduce os teu datos ou preme nunha das iconas:

Logotipo de WordPress.com

Estás a comentar desde a túa conta de WordPress.com. Sair / Cambiar )

Twitter picture

Estás a comentar desde a túa conta de Twitter. Sair / Cambiar )

Facebook photo

Estás a comentar desde a túa conta de Facebook. Sair / Cambiar )

Google+ photo

Estás a comentar desde a túa conta de Google+. Sair / Cambiar )

Conectando a %s

%d bloggers like this: